KONTYNUACJA KONSERWACJI UNIKATOWYCH INKUNABUŁÓW Z BIBLIOTEKI PROWINCJI OO. BERNARDYNÓW W KRAKOWIE

KONTYNUACJA KONSERWACJI UNIKATOWYCH INKUNABUŁÓW Z BIBLIOTEKI PROWINCJI OO. BERNARDYNÓW W KRAKOWIE

KONTYNUACJA KONSERWACJI UNIKATOWYCH INKUNABUŁÓW Z BIBLIOTEKI PROWINCJI OO. BERNARDYNÓW W KRAKOWIE

Projekt dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

 

 

W 2017 r. zrealizowana została pełna konserwacja ośmiu inkunabułów z biblioteki Prowincji OO. Bernardynów w Krakowie. To kontynuacja projektów konserwatorskich zrealizowanych w ramach programów MKiDN 2014-2016.

Osiem ksiąg to obiekty reprezentatywne dla całego zbioru bernardyńskich starych druków. Powstały pod koniec XV w., w latach 1477-1500. Wszystkie są niepowtarzalnymi, jedynymi w swoim rodzaju egzemplarzami, dziełami sztuki drukarsko-introligatorskiej, iluminatorskiej oraz edytorskiej.

Pierwszy z zakonserwowanych woluminów to klocek introligatorski z XV wieku. Pochodzi z biblioteki klasztoru bernardynów w Samborze. Składają się nań tytuły trzech autorów. Dwa pierwsze wydane w Strasburgu, trzeci w Norymberdze. Autor pierwszego dzieła, Marcin Polak (ok. 1215-1274), był znanym średniowiecznym kazuistą, kaznodzieją i historykiem. Prezentowane w kodeksie dzieło stanowi rozpowszechnioną konkordancję w układzie alfabetycznym „Decretu Gracjana”. Ze względu na zapotrzebowanie wielokrotnie drukowane w XV w. Roberto Caracciolo (1425-1495), autor „Sermones”, to wielki kaznodzieja franciszkański ze szkoły św. Bernardyna ze Sieny, późniejszy biskup Akwinu. Dzieła tego autora były licznie wydawane drukiem. Andreae Joannes (ok. 1270-1348), to znawca prawa kościelnego i rzymskiego. Prezentowane dzieło (wg katalogu inkunabułów bibliotek polskich) jest jedynym pełnym egzemplarzem w zbiorach polskich.

Kolejny inkunabuł to także klocek introligatorski. Pochodzi z klasztoru bernardynów w Kole nad Wartą. Zawiera on dwa dzieła – pierwsze wydane w Wenecji, drugie w Strasburgu. Autor pierwszego dzieła, Ubertinus de Casale (1259 - ok. 1329), był przywódcą odłamu w zakonie franciszkańskim, zwanym bracia spirytualni. Dzieło jego autorstwa wywarło duży wpływ na formację duchową św. Bernardyna ze Sieny. Drukiem ukazało się tylko raz, w 1485 r. Drugą częścią „klocka” są anonimowe kazania maryjne, noszące umowny tytuł „Corona Beatae Mariae Virginis”.

Trzecia księga to średniowieczny „bestseller” – „Objawienia św. Brygidy”, wydane w Norymberdze w 1500 roku.

Pięć kolejnych woluminów to, wydane w Norymberdze, „Sentencje” Piotra Lombarda wraz z komentarzem św. Bonawentury. W średniowieczu dzieło było stałym punktem odniesienia w uprawianiu teologii i zajęło miejsce podstawowego podręcznika teologii na uczelniach kościelnych. Wszystkie tomy z biblioteki Prowincji zachowały stylową oprawę z początku XVI w.: deski obciągnięte brunatną skórą ozdobioną tłoczeniami, zróżnicowanymi dla poszczególnych woluminów oraz tłoczonym napisem, jednakowym dla wszystkich pięciu woluminów. Oprawy ozdobione były mosiężnymi okuciami, tylko częściowo zachowanymi. W trakcie konserwacji zrekonstruowano brakujące zapięcia ksiąg. Początek tekstu każdej z ksiąg Sentencji był ozdobiony pięknym inicjałem literowym wykonanym na złoconym tle. Wszystkie tomy na pierwszej karcie posiadają proweniencje pierwszego właściciela: „Martini Groff (Gross) de Crosna sum”. Późniejszy zapis pod proweniencją w części czwartej Sentencji informuje, że Marcin Groff był plebanem w Samborze, który testamentalnie legował zbiór klasztorowi bernardyńskiemu w Samborze.

 

Dzięki realizacji zadania zachowane zostały wspaniałe egzemplarze pierwszych ksiąg drukowanych (tzw. inkunabułów). Po konserwacji, przechowywane w Bibliotece Prowincji inkunabuły będą mogły bez przeszkód być udostępniane czytelnikom, badaczom, naukowcom, studentom w czytelni biblioteki.

 

 

Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego



Galeria:





 
 
 
Bernardyni kontakt
ul. Bernardyńska 2; 30-960 Kraków; e-mail: bernardynikrakow@gmail.com tel: 012 422 16 50